पेटी कॅश › पेटी कॅशची इम्प्रेस्ट सिस्टम
पेटी कॅशची इम्प्रेस्ट सिस्टम
इम्प्रेस्ट सिस्टममध्ये पेटी कॅशची पेटी दर काळाच्या सुरुवातीला त्याच ठरलेल्या रकमेने सुरू होते, जिला फ्लोट किंवा इम्प्रेस्ट म्हणतात. काळाच्या शेवटी जेवढा खर्च झाला तेवढाच परत टाकता, म्हणजे पेटी पुन्हा पूर्ण भरते.
ती कशी चालते
- फ्लोट ठरवा. सुमारे दोन ते चार आठवड्यांच्या छोट्या खर्चाला पुरेल अशी रक्कम निवडा, उदा. ₹10,000.
- ती पेटी कॅशियरकडे द्या. मुख्य कॅश बुक किंवा बँकेत पेटी कॅशला ₹10,000 दिल्याचे दिसते.
- व्हाउचरवर खर्च करा. प्रत्येक पेमेंट त्याच्या बिल किंवा व्हाउचरसह पेटी कॅश बुकमध्ये लिहिले जाते.
- काळाच्या शेवटी पुन्हा भरा. अकाउंटंट व्हाउचर तपासतो आणि जेवढा खर्च झाला तेवढीच रक्कम परत देतो.
- पुन्हा सुरू करा पूर्ण फ्लोटने.
या सिस्टमची खुबी म्हणजे तिच्यामुळे मिळणारी तपासणी: कोणत्याही क्षणी, पेटीतली कॅश + खर्च झालेल्या पैशांची व्हाउचर = फ्लोट. बेरीज जुळली नाही तर काहीतरी चुकले आहे, आणि ते त्याच दिवशी कळते.
एक सोडवलेले उदाहरण
एक ट्रेडिंग ऑफिस 1 Nov 2026 रोजी ₹10,000 चा फ्लोट ठरवते. November मध्ये पेटी कॅशियर हे पैसे देतो:
| खाते हेड | खर्च |
|---|---|
| Travel and conveyance | ₹2,140 |
| Postage and courier | ₹1,260 |
| Tea and refreshments | ₹1,980 |
| Printing and stationery | ₹1,575 |
| Repairs and maintenance | ₹900 |
| Cleaning | ₹495 |
| एकूण | ₹8,350 |
30 Nov रोजी बुक ₹10,000 − ₹8,350 = ₹1,650 क्लोजिंग बॅलन्स दाखवते. कॅशियर पेटी मोजतो: ₹1,650. जुळते.
अकाउंटंट 41 व्हाउचर तपासतो, प्रत्येक हेड त्याच्या खर्चाच्या खात्यात पोस्ट करतो, आणि कॅशियरला बँकेतून ₹8,350 देतो. December साठी पेटी पुन्हा ₹10,000 वर.
मेकरमध्ये: बंद केलेल्या November च्या बुकवर पुढच्या काळासाठी कॉपी करा दाबा. December चे बुक ₹1,650 सुरुवातीच्या कॅशने उघडते. पुन्हा भरलेली रक्कम पहिली एन्ट्री म्हणून लिहा: "Cash from bank to restore imprest", मिळाले ₹8,350. बॅलन्स ₹10,000 दाखवतो.
मुख्य पुस्तकांतील एन्ट्री
- फ्लोट पहिल्यांदा ठेवताना: Petty cash डेबिट ₹10,000, Bank क्रेडिट ₹10,000.
- पुन्हा भरताना: प्रत्येक खर्चाचे हेड त्याच्या एकूण रकमेने डेबिट (Travel ₹2,140, Courier ₹1,260 वगैरे), Bank क्रेडिट ₹8,350.
तुम्ही फ्लोट बदलायचे ठरवले नाही तर मुख्य पुस्तकांतले पेटी कॅश खाते नेहमी ₹10,000 वरच राहते.
फ्लोट बदलणे
पेटी दर दोन आठवड्यांत रिकामी होत असेल तर फ्लोट वाढवा, उदा. ₹15,000, पुन्हा भरतानाच जास्तीचे ₹5,000 देऊन. बरीच कॅश वापराविना पडून राहत असेल तर तो कमी करा. पेटीत जास्त कॅश म्हणजे मोह आणि धोका; खरोखर लागते तेवढीच ठेवा.
ठरलेल्या फ्लोटशिवाय
काही छोटी दुकाने पेटी कमी झाली की कॅशियरला गोल रकमेत पैसे देतात. तेही चालते, पण वरची झटपट तपासणी मिळत नाही. असे करत असाल तर दिलेली प्रत्येक रक्कम मिळाले ओळ म्हणून लिहा, आणि आठवड्यातून किमान एकदा कॅश बुकच्या बॅलन्सशी मोजा.